Περισσότερα πάρκα, πλατείες και ανοιχτοί χώροι αναψυχής. Λιγότερος χρόνος χαμένος στη καθημερινή κίνηση. Φθηνότερες, ευκολότερες και πιο ευέλικτες μετακινήσεις. Μοιάζει με αστικό μύθο ή φανταστικό σενάριο; Όχι ακριβώς. Είναι μια περιγραφή της "απρόσκοπτης αστικής κινητικότητας" (seamless urban mobility) - μιας ιδέας που μπορεί να είναι φουτουριστική, αλλά δεν είναι φανταστική.
Με απλά λόγια, η απρόσκοπτη-ανεμπόδιστη-αδιάκοπη αστική κινητικότητα-μετακίνηση χρησιμοποιεί διάφορες τεχνολογίες - από τους έξυπνους σηματοδότες και τα αυτόνομα οχήματα (AVs) έως την προληπτική συντήρηση - για την ομαλή και σταδιακή ενσωμάτωση όλων των ειδών μετακινήσεων στις αστικές μεταφορές. Πολλές από τις έτοιμες τεχνολογικές επιλογές που υπάρχουν, τροφοδοτούνται από πηγές ενέργειας με χαμηλές εκπομπές αερίων και πολύ χαμηλή ρύπανση. Αρκετά υποσχόμενο σενάριο για την εποχή μας.
Μερικά παραδείγματα για να κατανοήσουμε τα παραπάνω: απρόσκοπτη κινητικότητα σημαίνει λιγότερα ιδιωτικής χρήσης αυτοκίνητα, με πολίτες που επιλέγουν συνδυαστικές μετακινήσεις με σιδηροδρομικές γραμμές χαμηλού κόστους και ανταποκρίσεις από και προς συγκεκριμένα σημεία με ρομποταξί(!) και αυτόνομα λεωφορεία χωρίς οδηγούς (βλέπε Τρίκαλα). Σημαίνει τη μετατροπή χώρων στάθμευσης σε πάρκα ή βοτανικούς κήπους. Σημαίνει επίσης την ευρεία χρήση αυτόνομων οχημάτων (AV) στα μέσα μαζικής μεταφοράς που σταδιακά αναμένεται να οδηγήσει σε λιγότερα ατυχήματα, με λιγότερους τραυματισμούς και αρκετά μικρότερο αριθμό θανάτων από τροχαία.
Γιατί έχει σημασία η απρόσκοπτη κινητικότητα; Σε πολλά αστικά κέντρα, η κυκλοφοριακή συμφόρηση δεν είναι απλώς άσχημη, χειροτερεύει όλο και περισσότερο. Οι μεγάλες πόλεις φιλοξενούν ήδη το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ενώ ο αριθμός τους πρόκειται να αυξηθεί κι άλλο (κατά 15% μέχρι το 2030). Εάν δεν αλλάξει κάτι σύντομα, η συμφόρηση θα ξεφύγει σε τέτοιο βαθμό που θα είναι μη αναστρέψιμη (δεν χρειάζεται να αναφέρω τι βιώνει καθημερινά η Θεσσαλονίκη). Αντιμετωπίζοντας κατά μέτωπο με αποφασιστικότητα και τόλμη τις προκλήσεις της απρόσκοπτης κινητικότητας στις αστικές μετακινήσεις, οι πόλεις θα μπορούσαν άνετα να διαχειριστούν 30% επιπλέον κυκλοφορία με ταυτόχρονη μείωση του χρόνου των συνολικών μετακινήσεων κατά 10%.
Φυσικά, η στροφή αυτή δεν (θα) είναι καθόλου εύκολη. Απαιτεί σημαντικές οικονομικές επενδύσεις, ευφάνταστες πολιτικές και ουσιαστική συνεργασία μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα (μη γελάτε). Μπορεί να σημαίνει νέα είδη περιουσιακών στοιχείων τύπου ΣΔΙΤ, όπως εγκαταστάσεις αποθήκευσης και συντήρησης για κοινούς στόλους αυτόνομων οχημάτων, υποδομές ταχείας ηλεκτρικής φόρτισης και αποκλειστικές λωρίδες AV οχημάτων εξοπλισμένες με ΙοΤ συστήματα πληροφορικής για επικοινωνία μεταξύ οχημάτων και υποδομών (μη βλέπετε ΟΑΣΘ), κ.α. Όλα αυτά αντιπροσωπεύουν μια νέα εποχή ευκαιριών για τις επιχειρήσεις του κλάδου κατασκευών και υποδομών.
Για τις πόλεις και τους κατοίκους, τα αποτελέσματα των παραπάνω παρεμβάσεων θα μπορούσαν να σημάνουν την αρχή μιας καθολικής αστικής μεταμόρφωσης με ανάλογο μετασχηματισμό των πολύπαθων καθημερινών αστικών μετακινήσεων. Η νοοτροπία όμως "συνεχίζουμε να κάνουμε αυτό που κάναμε γιατί αυτό ξέρουμε, αυτό μπορούμε, αυτό έκαναν κι προηγούμενοι" το μόνο που καταφέρνει να δημιουργήσει είναι περισσότερη κακομοιριά, μιζέρια και εγκατάλειψη των ήδη υπάρχοντών υποδομών και μέσων μαζικής μεταφοράς (τρένα και λεωφορεία). Και δεν υπάρχει δυστυχώς, κανένας μουσαμάς που μπορεί να αλλάξει αυτή την εικόνα.
*Τα στοιχεία και οι πληροφορίες στο παρόν κείμενο είναι προϊόν έρευνας της McKinsey&Company
Μερικά παραδείγματα για να κατανοήσουμε τα παραπάνω: απρόσκοπτη κινητικότητα σημαίνει λιγότερα ιδιωτικής χρήσης αυτοκίνητα, με πολίτες που επιλέγουν συνδυαστικές μετακινήσεις με σιδηροδρομικές γραμμές χαμηλού κόστους και ανταποκρίσεις από και προς συγκεκριμένα σημεία με ρομποταξί(!) και αυτόνομα λεωφορεία χωρίς οδηγούς (βλέπε Τρίκαλα). Σημαίνει τη μετατροπή χώρων στάθμευσης σε πάρκα ή βοτανικούς κήπους. Σημαίνει επίσης την ευρεία χρήση αυτόνομων οχημάτων (AV) στα μέσα μαζικής μεταφοράς που σταδιακά αναμένεται να οδηγήσει σε λιγότερα ατυχήματα, με λιγότερους τραυματισμούς και αρκετά μικρότερο αριθμό θανάτων από τροχαία.
Γιατί έχει σημασία η απρόσκοπτη κινητικότητα; Σε πολλά αστικά κέντρα, η κυκλοφοριακή συμφόρηση δεν είναι απλώς άσχημη, χειροτερεύει όλο και περισσότερο. Οι μεγάλες πόλεις φιλοξενούν ήδη το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ενώ ο αριθμός τους πρόκειται να αυξηθεί κι άλλο (κατά 15% μέχρι το 2030). Εάν δεν αλλάξει κάτι σύντομα, η συμφόρηση θα ξεφύγει σε τέτοιο βαθμό που θα είναι μη αναστρέψιμη (δεν χρειάζεται να αναφέρω τι βιώνει καθημερινά η Θεσσαλονίκη). Αντιμετωπίζοντας κατά μέτωπο με αποφασιστικότητα και τόλμη τις προκλήσεις της απρόσκοπτης κινητικότητας στις αστικές μετακινήσεις, οι πόλεις θα μπορούσαν άνετα να διαχειριστούν 30% επιπλέον κυκλοφορία με ταυτόχρονη μείωση του χρόνου των συνολικών μετακινήσεων κατά 10%.
Φυσικά, η στροφή αυτή δεν (θα) είναι καθόλου εύκολη. Απαιτεί σημαντικές οικονομικές επενδύσεις, ευφάνταστες πολιτικές και ουσιαστική συνεργασία μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα (μη γελάτε). Μπορεί να σημαίνει νέα είδη περιουσιακών στοιχείων τύπου ΣΔΙΤ, όπως εγκαταστάσεις αποθήκευσης και συντήρησης για κοινούς στόλους αυτόνομων οχημάτων, υποδομές ταχείας ηλεκτρικής φόρτισης και αποκλειστικές λωρίδες AV οχημάτων εξοπλισμένες με ΙοΤ συστήματα πληροφορικής για επικοινωνία μεταξύ οχημάτων και υποδομών (μη βλέπετε ΟΑΣΘ), κ.α. Όλα αυτά αντιπροσωπεύουν μια νέα εποχή ευκαιριών για τις επιχειρήσεις του κλάδου κατασκευών και υποδομών.
Για τις πόλεις και τους κατοίκους, τα αποτελέσματα των παραπάνω παρεμβάσεων θα μπορούσαν να σημάνουν την αρχή μιας καθολικής αστικής μεταμόρφωσης με ανάλογο μετασχηματισμό των πολύπαθων καθημερινών αστικών μετακινήσεων. Η νοοτροπία όμως "συνεχίζουμε να κάνουμε αυτό που κάναμε γιατί αυτό ξέρουμε, αυτό μπορούμε, αυτό έκαναν κι προηγούμενοι" το μόνο που καταφέρνει να δημιουργήσει είναι περισσότερη κακομοιριά, μιζέρια και εγκατάλειψη των ήδη υπάρχοντών υποδομών και μέσων μαζικής μεταφοράς (τρένα και λεωφορεία). Και δεν υπάρχει δυστυχώς, κανένας μουσαμάς που μπορεί να αλλάξει αυτή την εικόνα.
*Τα στοιχεία και οι πληροφορίες στο παρόν κείμενο είναι προϊόν έρευνας της McKinsey&Company
